صابررین آنلاین- جناب آقای فرشاد اسماعیلی سوخته کوهی »، متولد ۱۳۶۸ و دانش‌آموخته کامپیوتر و تربیت‌بدنی، با همراهی خانواده‌اش مسیر پرپیچ‌وخمی را از راه‌اندازی «بهار نارنج» در سال ۱۳۸۳ تا ایجاد یک مجتمع گردشگری بزرگ طی کرده است؛ مجموعه‌ای که با وجود جذابیت برای گردشگرانی از اصفهان، اردبیل و سراسر کشور، همچنان با چالش‌هایی نظیر گرانی بی‌وقفه مواد اولیه و موانع مدیریتی دست‌به‌گریبان است..
انگیزه خانوادگی برای اشتغال جوانان بومی
اگرچه رشته تحصیلی آقای اسماعیلی سنخیتی با حوزه گردشگری و هتلداری ندارد، اما دغدغه بیکاری جوانان در محله و توان مالی خانوادگی، انگیزه‌ای شد تا آنها پس از تجربه‌هایی همچون سوپرمارکت‌داری و فعالیت در حوزه املاک، گام در مسیری بزرگ‌تر بگذارند. هدف اصلی این خانواده، فراتر از سودآوری اقتصادی، ایجاد فرصت‌های شغلی پایدار برای جوانان منطقه بود؛ هدفی که با جذب گردشگر و رونق اقتصادی محقق شد و امروزه به‌طور مستقیم برای ۷۰ تا ۸۰ نفر اشتغال ایجاد کرده است..
تغییر فرهنگ میززبانی و توسعه گردشگری منطقه‌ای
حضور گردشگران از شهرهای مختلف کشور نظیر اصفهان و اردبیل در این مجموعه، نه تنها به اقتصاد روستاهای همجوار و لاهیجان رونق بخشیده، بلکه تحولی چشمگیر در سطح فرهنگ توریست‌پذیری اهالی منطقه ایجاد کرده است. به گفته مدیر این مجموعه، امروز تمامی اهالی محل با فرهنگ برخورد با مسافران و گردشگران آشنا شده و آن را به رسمیت شناخته‌اند.
چالش‌های توسعه؛ از سنگ‌اندازی‌های مدیریتی تا گرانی بی‌وقفه
مسیر توسعه این مجتمع گردشگری همواره هموار نبوده است. در حالی که حمایت برخی فرمانداران و بخشداران روند کار را تسریع کرده، اما تصمیمات سلیقه‌ای و موانع ایجاد شده توسط برخی مدیران استانی در سال‌های گذشته، مانع از اجرای طرح‌های بزرگ‌تری همچون احداث هتل با ظرفیت بالا شده است.
در بخش تأمین مواد اولیه نیز، تورم و نوسانات بی‌وقفه قیمت‌ها (از اقلام مصرفی کافه و رستوران گرفته تا سایر تجهیزات) به بزرگ‌ترین چالش این واحد تبدیل شده است. افزایش لحظه‌ای هزینه‌ها، تطبیق قیمت نهایی خدمات با توان مالی مشتریان را دشوار کرده و کارآفرینان را در عقد قراردادها و حفظ ثبات اقتصادی با چالش جدی مواجه ساخته است.
این مجموعه در محدوده تالاب سوخته کوه لاهیجان قرار دارد؛ منطقه‌ای کوهپایه‌ای در ۸ کیلومتری جنوب لاهیجان که به گواه گزارش‌های گردشگری، کافه شناور روی آب، قایق‌سواری و اقامتگاه‌های بومی از جاذبه‌های آن به شمار می‌روند و بهترین فصل بازدید آن بهار و پاییز است.
اقای اسماعیلی با اشاره به پیشینه خانوادگی فعالیتش توضیح داد که سند مالکیت اصلی بیشتر زمین‌های این روستا در گذشته به نام پدر و پدربزرگ او بوده و از طریق میراث سلسله‌مراتبی به خانواده رسیده است؛ به گفته او در مجموع حدود ۲۱ هکتار زمین رسمی و قدیمی در اختیار خانواده است.
فضای اصلی کافه و مجموعه ۳ هزار متر مربع است و مالکیت آن شخصی است.
او افزود : بخش‌هایی از محدوده نیز به بستگان دیگر رسیده که یکی از آنان در همان مجاورت کافه مستقلی راه‌اندازی کرده است؛ روستایی که به تعبیر او تقریباً همه ساکنانش با هم نسبت فامیلی دارند. پیشینه سرمایه‌گذاری خانواده در این محدوده تنها به کافه محدود نیست: سال‌ها پیش نخستین اسکله‌های شناور در سطح استان گیلان را در همین مجموعه ساختند.
افت شدید رزروها به‌عنوان سنجه قدرت خرید
نقطه اوج این گزارش، آمار مقایسه‌ای رزروهاست.
مدیر مجموعه در این رابطه گفت: در روزهای شلوغ پنجشنبه و جمعه، کافه او حتی یک جای خالی هم نداشته و فضا پر است، اما مبنای سنجش وضعیت، دفتر رزرو است: «سال قبل من یک دفتر رزرو داشتم؛ بالای ۳۰ تا ۴۰ نفر رزروی داشتم. امسال همان ۳۰ تا ۴۰ نفر رسیده به ۴ نفر، ۵ نفر.» به باور او همین عدد ساده، افت قدرت خرید مردم را به‌روشنی نشان می‌دهد.
اسماعیلی پویایی قیمت‌ها را توضیح داد و گفت: در شرایطی که همه اقلام گران می‌شوند، مجموعه گردشگری نمی‌تواند یک‌باره شوک قیمتی را به مصرف‌کننده منتقل کند؛ بنابراین ناچار است حاشیه سود خودش را قربانی کند. نتیجه این سیاست، ناترازی مالی مجموعه است: درآمد جاری عملاً با هزینه‌های پرسنلی و جاری نمی‌خوانَد و فاصله از محل سود انباشته جبران می‌شود.
اشتغال مستقیم و فشار هزینه بر کارکنان
اشتغال مستقیم مجموعه در دو شیفت اداره می‌شود: مجموعه از ساعت ۶ صبح باز است و بخشی از پرسنل در شیفت نخست کار می‌کنند؛ از ساعت ۶ تا ۷ عصر نفرات اضافه می‌شوند تا نزدیک ساعت ۱۲ شب. به گفته اقای اسماعیلی ، با احتساب دو شیفت، شمار اشتغال مستقیم حدود ۱۳ تا ۱۴ نفر است، در حالی که این رقم پیش‌تر بیشتر بوده است
نبود تشکل صنفی مؤثر و رایزنی مستقیم با مسئولان
وی درباره تعامل با ارگان‌ها و تشکل‌های صنفی گفت: به جای رایزنی از طریق اتحادیه یا سندیکا، به‌صورت مستقیم با نماینده لاهیجان و فرماندار در تماس است؛ اما ارزیابی او از ظرفیت این رایزنی‌ها تابعی است: «کاری که بخواهندو بتوانند از پسش بربیایند، واقعاً نمی‌شود؛ یک‌طرفه بیایند این‌جا را گلستان کنند که چهار تا مسافر بیشتر شود که اینگونه نمی‌شود.» به گفته او، محدودیت نه در عدم دسترسی به مسئولان، بلکه در نبود ابزار اجرایی و بودجه است.
او در عین حال یک نمونه موفق تعامل متقابل را هم نقل کرد: مسئولان اخیراً تمام کوچه‌های این محدوده را آسفالت کرده‌اند، اقدامی که به گفته او به نفع کسب‌وکارها تمام شد و شمار توریست‌ها و مسافران را افزایش داد.
سرمایه‌گذاری های بخش خصوصی و نیمه‌کاره‌ها
اقای اسماعیلی با انگشت‌شماری از سرمایه‌گذاری‌های بخش خصوصی در روستا گفت: حدود ۴ تا ۵ سال پیش بخشی از معابر اطراف مجموعه را آسفالت کرده که هزینه‌ای در حدود ۸۰۰ میلیون تایک میلیارد تومان داشته است. اما برخی پروژه‌ها ناتمام ماند: سنگ‌فرشی دور بازوی استخر سال‌ها پیش برنامه‌ریزی شد و با وجود رایزنی برای دریافت کمک بودجه‌ای، اعتبار اولیه هرگز تخصیص نیافت و پروژه معطل مانده است.
از میان اقدامات موفق، او به دریافت پروانه پمپ بنزین در همین روستا، پروانه هتل و یک پروانه برای تالار عروسی اشاره کرد. به گفته او تنها مواردی که «موفق به پیاده‌سازی‌شان نشدیم، جایی بود که با ما همکاری نکدند. .»
ریشه‌های مادری، نوآوری در گردشگری و نیاز به تسهیلات بلندمدت
وی در پاسخ به پرسشی پیرامون تعریف توسعه و چشم‌انداز آینده بیان کرد: «مالی حرف اول را در توسعه می‌زند. اگر دولت حمایت واقعی داشته باشد و تسهیلات و وام‌های ریشه‌دار و بلندمدت در اختیار فعالان این حوزه قرار دهد، پتانسیل و انگیزه کافی برای گسترش فعالیت‌ها، توسعه زیرساخت‌ها و رونق بیشتر اشتغال می شود.
موانع بوروکراتیک و توسعه خودجوش روستایی؛ چالش‌ها و ظرفیت‌های گردشگری گیلان
بررسی چالش‌های فعالان اقتصادی و گردشگری در گیلان نشان می‌دهد که پیچ‌وخم‌های اداری و تأخیر در دریافت تسهیلات دولتی، بسیاری از سرمایه‌گذاران را از مسیرهای حمایتی رسمی منصرف کرده است. افزایش هزینه‌ها در طول فرآیندهای طولانی اداری، کارآفرینان را ناچار می‌سازد تا طرح‌های توسعه خود را صرفاً بر اساس توان مالی شخصی و بدون اتکا به وام‌های بانکی پیش ببرند.
با این حال، پتانسیل بالای گردشگری در مناطق مختلف گیلان تضمین‌کننده توجیه اقتصادی طرح‌هاست. به عنوان نمونه، رونق مناطق حاشیه‌ای تالاب‌ها که تا چند سال پیش با رکود مواجه بود،گواهی بر ظرفیت بالای این حوزه است. در این میان، توسعه محلی و موفقیت پروژه‌های گردشگری بیش از آنکه متکی به حمایت‌های دولتی باشد، حاصل مشارکت و همدلی اهالی روستا و جوامع محلی است؛ رویکردی که علاوه بر ایجاد ارزش افزوده برای املاک و دارایی‌های محلی، به حفظ سرمایه‌های ملکی روستاییان نیز انجامیده است.
قطعی‌های چندساعته برق؛ چالش بزرگ واحدهای اقامتی
یکی از مهم‌ترین معضلات مطرح‌شده، قطعی‌های مکرر و طولانی‌مدت برق در روستاهای توریستی است. در حالی که بر اساس دستور مقامات استانی، زمان قطعی برق باید مدیریت شود، اما گزارش‌ها حاکی از قطعی‌های تا ۶ ساعته در برخی روزهاست؛ مسئله‌ای که صاحبان کسب‌وکار را ناچار به استفاده از موتور برق کرده و برای واحدهای فاقد امکانات پشتیبان، به معنای تعطیلی اجباری در روزهای اوج کار است.
تعامل مثبت با مالیات، انتقاد جدی به سازمان تامین اجتماعی
دراستانه پرداخت هزینه‌ها، فعالان این حوزه رویکرد متفاوتی نسبت به نهادهای حمایتی و نظارتی دارند
صاحب مجموعه ضمن پذیرش اصل پرداخت مالیات برای آبادانی کشور، ممیزی و مبالغ مالیاتی را منصفانه توصیف کرده و مشکلی در این زمینه ندارد.
بزرگ‌ترین گلایه صاحبان کسب‌وکار متوجه سازمان تامین اجتماعی و جریمه‌های سنگین آن است. به‌کارگیری نیروهای جوان و بومی (نوجوانان ۱۵ و ۱۶ ساله منطقه که برای امرار معاش خانواده تلاش می‌کنند) به دلیل شرایط سخت بیمه تامین اجتماعی و جرایم مرتبط، عملاً ناممکن شده و کارفرمایان را به سمت بیمه‌های روستایی سوق داده است؛ رویکردی که نیازمند انعطاف بیشتر قوانین برای حمایت از اشتغال محرومان است.
گردشگری روستایی؛ راهکاری برای اشتغال جوانان گیلانی
آقای اسماعیلی، مدیر کافه رستوران روستایی در لاهیجان، با تأکید بر اینکه استان گیلان با معضل بیکاری و نبود شغل برازنده برای جوانان مواجه است، تصریح کرد: اگر فضا و بستر مناسب برای جوانان در محل سکونتشان فراهم شود، بسیاری از دغدغه‌های معیشتی خانواده‌ها برطرف خواهد شد. هم‌اکنون تعدادی از جوانان و سرپرستان خانوار در این مجموعه مشغول به کارند که با راه‌اندازی فازهای توسعه‌ای و حمایت مالی مناسب، ظرفیت اشتغال‌زایی مستقیم و غیرمستقیم به طور چشمگیری افزایش خواهد یافت.
وی با اشاره به ابعاد مالی طرح‌های توسعه‌ای گردشگری روستایی افزود: برای ساخت یک رقمی که با جذب آن می‌توان بین ۵۰ تا ۱۰۰ نفر را به صورت مستقیم و غیرمستقیم مشغول به کار کرد و گامی مؤثر در جهت کاهش آسیب‌های اجتماعی برداشت.
قدردانی از نگاه حمایتی استاندار و مراجع استانی
این کارآفرین روستایی با تمجید از رویکرد دکتر حق‌شناس، استاندار گیلان، خاطرنشان کرد: از زمان حضور استاندار جدید، بسیاری از چالش‌ها و فشارهای اداری و موانع پیش‌روی فعالان حوزه گردشگری در روستاها برطرف شده است. مسئولان استان با اشراف بر مشکلات حوزه گردشگری، فضا را برای فعالیت اقتصادی تسهیل کرده‌اند.
همچنین وی با اشاره به پیگیری‌های نماینده محترم مجلس (آقای زارع) در حل معضلات زیرساختی نظیر تأمین برق روستا و رفع موانع اداری، از همراهی نهادهای مختلف تقدیر کرد و افزود: کاهش فشار نهادهای نظارتی و اداری بر روی واحدهای تولیدی و گردشگری روستایی، انگیزه لازم را برای ادامه مسیر و توسعه فعالیت‌ها فراهم کرده است.
نگاه ویژه به روستاها؛ کلید آبادانی کشور
آقای اسماعیلی در بخش پایانی صحبت‌های خود با اشاره به اینکه مشکلات روستاها و مناطق دورافتاده نیازمند توجه و بازنگری ویژه توسط دولتمردان است از نیاز حمایتی ۵۰ میلیارد تومانی دولت به این مجموعه سخن گفت و افزود
اگر ظرفیت‌های مالی به سمت روستاهای مستعد و لایق هدایت شود، می‌توان اطمینان داشت که گام بلندی در جهت ریشه‌کنی بیکاری، اعتیاد و مهاجرت به حاشیه شهرها برداشته خواهد شد. آبادانی کشور از آبادانی روستاها آغاز می‌شود و هر کس باید در این مسیر سهم خود را به بهترین شکل ایفا کند.
تعریف توسعه از نگاه کارآفرین محلی و جمع‌بندی
پرسش پایانی درباره پتانسیل توسعه در صورت دریافت وام بلندمدت، پاسخ صریحی از اقای اسماعیلی گرفت: «هر کسی یک توان مالی دارد.» به باور او توسعه پیش از هر چیز به توان مالی و پشتوانه حمایتی وابسته است؛ بدون آن، حتی کارآفرینان باتجربه و با پیشینه سرمایه‌گذاری هم در برابر هزینه‌های تورمی عقب می‌نشینند.
